Vuurdans in het Strandja gebergte

Een groot vuur midden op het dorpsplein brandt langzaam tot hete kolen. Het heeft een klein beetje geregend en nu drijft er mist in de valleien om ons heen terwijl de zon onder de horizon zakt. Steeds meer mensen verzamelen zich om de brandende kolen. Opeens stopt muziek die het laatste uur heeft geklonken en wordt alles een moment stil… Van achter de kerk begint gezang en een kleine processie van Nestinari maakt zijn weg door de menigte. Ze zijn blootsvoets en dragen de iconen van “St Kostadin en Elena”. Langzaam naderen ze de hete kolen.

Nestinari dansers cirkelen om gloeiend hete kolen in het dorpje Bulgari in het Strandja gebergte

De oeroude traditie van vuur-dansen

Het dorpje Bulgari in het Strandja gebergte heeft maar 150 inwoners. Maar één keer per jaar is hier het Nestinar festival: een vuurdans-ritueel waar duizenden mensen uit heel Bulgarije op af komen.

Met alle kraampjes die eten, drinken en goedkope souvernirs verkopen, zou je het Nestinar festival een commercieel evenement kunnen noemen. Maar ondanks dit heeft het zeker iets heel speciaals en magisch.

Vuurdansen (Nestinarstvo) is een oeroude traditie die nu nog maar op een paar plekken in Bulgarije wordt uitgeoefend. Het dorp Bulgari in Natuurpark Strandja is één van de laatste plekken waar de Nestinari op de nacht van 3-4 juni hun heilige dans op brandende kolen uitvoeren.

Brandende kolen en flitsend licht

De kleine groep Nestinari komt maar langzaam vooruit door de menigte. De muziek begint opnieuw, maar heeft nu een ander karakter, langzamer en met een sterker ritme. De opwinding is te lezen op de gezichten van de mensen terwijl men zich naar voren dringt, dichter bij het vuur. Mobieltjes en camera’s worden hoog in de lucht gehouden. De donkere lucht, die hiervoor alleen verlicht werd door de rode gloed die van de kolen af komt, wordt verlicht door de vele camera flitsen. Er zijn zoveel mensen dat het moeilijk is een glimp op te vangen van wat er gebeurt. Door snel een ander plekje te zoeken lukt het me nu om, tussen de vele hoofden en kinderen op de schouders van ouders, te zien wat er gebeurt op het dorpsplein. Dan komt het moment dat waar we allemaal op gewacht hebben….

Over vuur lopen

Met vloeiende bewegingen loopt de eerste van de Nestinari door het vuur. Hij draagt de icoon van St Konstantin en wordt gevolgd door een vrouw die de icoon van St Elena draagt. De menigte schreeuwt en klapt. Dan gaat de derde nestinar door het vuur. Met een erg relaxte wandelpas dit keer, met een pauze in het midden, en nog maar eens heen en weer in het midden ook. Dit gaat zo’n 10 minuten door. Elke keer, voor ze door het vuur lopen, maken de nestinari een pas op de plaats voor een paar tellen. Het lijkt alsof ze een soort energie verzamelen die het mogelijk maakt om ongedeerd over de hete kolen te lopen.

Zo plotseling als het ritueel begonnen is, is het ook weer afgelopen. De kleine groep nesinari verdwijnt in de menigte. De menigte begint uiteen te vallen; veel mensen vertrekken, maar de muziek heeft nu een ander, vrolijk en licht ritme aangenomen. De politie heeft het druk met het tegenhouden van een paar toeschouwers die, ongetwijfeld aangemoedigd door alcohol, hun eigen vuurdans willen proberen. De atmosfeer is relaxed en opgewekt . We blijven tot het einde om naar de Bulgaase menigte te kijken die zich vermaakt me traditionele muziek en dans onder de sterren. We worden uitgenodigd mee te dansen, maar vinden het moeilijk om de Bulgaarse danspasjes te volgen die zo natuurlijk lijken als de Bulgaren ze uitvoeren.

Een uniek cultureel evenement

Ondanks de commerciele tintjes aan het evenement, voelde het vuurdans-ritueel toch heel authentiek aan. Het had een erg ander karakter dan de meer gesloten cermonie in het bos die we enkele dagen hier voor hebben gezien. De vuurdans in Strandja is een uniek cultureel ritueel dat op een prachtige manier bewaard is gebleven. Het is geen wonder dat zoveel Bulgaren trots zijn op deze oeroude traditie, en van heinde en ver komen om het bij te wonen. Wij komen zeker ook weer volgend jaar, en hopelijk hebben we ons dan zelf ook de Bulgaarse danspasjes meester gemaakt!